Interview met expert Sonja Heijkamp

Sonja, voor de mensen die jou nog niet kennen, zou je iets over jezelf kunnen vertellen?

Zeker. Na mijn SPH opleiding in 1999 aan de Horst heb ik altijd als persoonlijk begeleider en coördinerend begeleider in de gehandicaptenzorg gewerkt. Zo’n 13 jaar geleden merkte ik dat social media steeds meer gebruikt werden door de jongeren waar ik toen mee werkte. Hyves, MSN, gamen en YouTube kwam steeds meer voorbij op de woongroep. Ik had geen idee of ik er iets mee moest. Bij gebrek aan informatie ben ik zelf begonnen met verdiepen in mediawijsheid. Nu heb ik een eigen bedrijf waarmee ik andere begeleiders en organisaties advies en training geeft over social media, internet en digitale vaardigheden. Bij Amerpoort ben ik drie dagen in de week projectcoördinator mediawijsheid. Het mooiste project dat ik daar mag organiseren zijn de Special Media Awards. (Meer informatie over de Special Media Awards vind je op www.special-media-awards.nl/)


Jij maakt je hard voor mediaopvoeding voor mensen met een (licht verstandelijke) beperking. Waarom is dat eigenlijk nodig, jongeren leren toch zelf wel hoe het werkt?

In heel veel gevallen weten jongeren dat inderdaad heel goed. Soms zelfs echt beter dan een begeleider iets weet. Belangrijk is om te weten dat je verschillende vaardigheden nodig hebt om op internet en social media mee te kunnen doen. Een jongere kan misschien beter een Playstation aansluiten, maar is misschien minder goed in het herkennen van een nep mail. Dat geldt trouwens voor iedereen in onze maatschappij. Dat heeft dus niet zoveel te maken of je een verstandelijke beperking hebt of niet. Probleem is vaker dat internet zo ingewikkeld is gemaakt dat iemand niet helemaal goed kan profiteren van de voordelen van social media en internet. Goed kijken of iemand iets te leren heeft over internet en wat dan is echt belangrijk. Er valt zoveel te leren en weten, je kan gewoon niet alles weten. Niet iedereen wil ook hetzelfde weten of leren. Samen praten en van elkaar leren kan dus ook een prima manier zijn om aandacht te hebben voor media.


Je hoort vaak veelal over de negatieve kanten van mediagebruik. Hoe kijk jij daar tegenaan?

Dat is inderdaad heel vaak in het nieuws. Jammer is dat toch. Maar ook begrijpelijk. Er gebeuren online ook ontzettend foute dingen waar mensen voor gewaarschuwd moeten worden. Media hebben ook een enorme invloed op ons leven, denken en handelen. Ontzettend belangrijk om je daar van bewust te zijn en te zorgen dat je zelf blijft nadenken en handelen. Meestal komen er ook alleen onderwerpen in het nieuws die niet leuk zijn. De leuke dingen die allemaal wel goed gaan, halen het nieuws vaak niet. Dingen in het nieuws zijn dus vaak de uitzonderingen in de wereld. Als ik zelf in de media was de afgelopen jaren werden uit mijn verhaal ook de nare dingen uitgelicht. Zo werkt media nu eenmaal. We hebben drie jaar geleden de Special Media Awards bedacht en georganiseerd. Dat draagt hopelijk ook bij aan een positieve beeldvorming van het gebruik van media.


Jij geeft regelmatig training aan professionals in de zorg. Wat is daar de vraag die jou het vaakst gesteld wordt?

Tien jaar geleden gingen die vragen over het verbieden, afpakken en filteren van mobiele telefoons en social media. Nu gaan de vragen veel meer over hoe je als begeleider iemand goed kunt begeleiden bij internet en social media. De neiging om te verbieden en afpakken is er zeker nog wel. Dat komt omdat begeleiders mensen graag willen beschermen tegen alle nare dingen die er online plaats vinden. Het is dus goed bedoeld, maar inmiddels weten we ook dat iedereen recht heeft op internet. Belangrijk zoveel mogelijk te ondersteunen bij een leuk en veilig gebruik van dat internet. Als je als jongere weet hoe iets werkt, wat de gevaren zijn en hulp kunt vragen aan je begeleider als je dat nodig hebt, is dat echt heel fijn. Begeleiders willen nu dan ook wel begeleiden, maar de vraag is dan vaak 'hoe doe ik dat dan en wat mag ik wel en niet?'.


Jij hebt meegewerkt aan de Mediajungle kletskaarten. In hoeverre kunnen die professionals, ouders en cliënten helpen denk je?

Ik merk vaak dat er bij opvoeders en begeleiders sprake is van handelingsverlegenheid. Je ziet en weet dan dus wel dat je er iets mee moet, maar je voelt je er ongemakkelijk bij en doet dan dus niets. Dit komt omdat we denken dat we alles moeten weten en overal een antwoord op moeten hebben. Dat is dus niet zo. Mediaopvoeding gaat voor 95% over praten en luisteren naar elkaar. Als het goed is heb je als begeleider die vaardigheden gewoon al in huis. Al die vragen waar mensen bang voor zijn gaan veel vaker over ICT basisvaardigheden. Daar kan je meestal wel een filmpje met het antwoord op vinden. Maar vragen stellen aan elkaar is al heel vaak enorm helpend om meer te weten te komen over wat iemand online beleefd. Maar welke vragen stel je dan? De kletskaarten kunnen helpen om dat gesprek te voeren met elkaar. Het is een tool, een handvat, om mee te kunnen werken.


Wat is de belangrijkste tip die je ouders en opvoeders mee wil geven met betrekking op mediagebruik?

Het allerbelangrijkste vind ik dat je laat weten dat je er bent voor de ander. Zeg dat je het leuk vindt om te zien wat er online gebeurt, maar er ook bent als het online mis is gegaan. Dat je laat weten dat je kind of jongere bij jou terecht kan als er hulp nodig is bij iets. Dat je niet direct je oordeel geeft of meteen je advies klaar hebt over hoe het beter kan. Maar dat je luistert en nieuwsgierig doorvraagt. Wees nieuwsgierig naar het hoe of wat in het verhaal van de ander. Probeer zoveel mogelijk je kind of jongere te helpen bij het zelf benoemen van wat er online gebeurt. Dat is natuurlijk vreselijk lastig als je je zorgen maakt over het online gedrag van iemand. Als je dan samen gaat werken aan iets dat opgelost moet worden, zeg dan wat je doet en doe wat je zegt. Betrouwbaar zijn is belangrijk. De tips die mij als begeleider hielpen om beter te luisteren: doe maar net alsof jij de journalist bent en alles van de situatie wilt weten.

publicatiedatum: woensdag 30 maart 2021
Lees ook:

Mediajungle winnaar All inclusive challenge 2021!

Met trots maakte Netwerk Mediawijsheid onlnags de gehonoreerde projecten van de Challenge All Inclusive 2021 bekend. Zes projecten krijgen een stimuleringsbijdrage voor hun mediawijsheid-initiatief waarmee zij inclusie weten te vergroten. De Mediajungle was daar eentje van!

Renn4 kiest voor Mediajungle

Renn4 wordt naast gebruiker ook ontwikkelaar.

Nieuwe video's en animaties

Mediajungle werkt continu aan nieuw visueel aantrekkelijk voorlichtingsmateriaal.

Nieuw! De kletskaarten

Ga met 105 pittige vragen in gesprek over media en mediagebruik.